Select Page
ಇಷರ್ವುಡ್‌, ಆರ್ವೆಲ್‌, ಕಾಡ್ವೆಲ್‌, ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಅಪ್ವರ್ಡ್‌

ಇಷರ್ವುಡ್‌, ಆರ್ವೆಲ್‌, ಕಾಡ್ವೆಲ್‌, ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಅಪ್ವರ್ಡ್‌

ಎಲ್ಲೋ ಮೂಲೆ ಸೇರಿ ತನ್ನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ, ಬದಲಾಗಬೇಕಾದ ಅರಿವಿಗೆ ತಕ್ಕ ಶೈಲಿಯೇನೆಂಬುದನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಮೌನಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದವನು ಇಷರ್ವುಡ್‌ ಮಾತ್ರ. ಸ್ನೇಹಿತನ ಅಜ್ಞಾತವಾಸವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ,ತನ್ನ ಕಾಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಗೆಳೆಯ ಬರೆದೇ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆಂದು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಸತತವಾಗಿ ಇಷರ್ವುಡ್‌ ನಂಬಿದ್ದ.

Christopher-Isherwood

-2-
(ಕಳೆದ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ)
ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ಈ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರ ಬಂದು ತನ್ನ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸೋಗಲಾಡಿತನ ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಜೊತೆಗೇ ಕಲ್ಪನಾಶೀಲವಾದ ಅಡಾಲಸೆಂಟಿನ ಲಂಪಟತನವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಾಲದ ನಿಜಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲೆಂದು, ತನ್ನ ಅರಿ ಯುವ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾಯಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ವೆಲ್ಲನೂ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗೀಯ ಗುಣ ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌ ಆಫೀಸರಾಗಿದ್ದವನು ಹಿಂದೆ ಬಂದು ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರೀಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಡೆನ್‌, ಸ್ಪೆಂಡರರು ಸ್ಪೈನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಆರ್ವೆಲ್‌ನಂತೆಯೇ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಬಣ ಸೇರಿ ಹೋರಾಡಲು ಹೋಗು ತ್ತಾರೆ. `ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಗೆಗಳ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗಳು’ ಎನ್ನುವ (ಈ ಪುಸ್ತಕವೇ ಎಂಟನೇ ಬಗೆಯ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಎನ್ನಿಸುವಂತಿರುವ), ನನಗೆ ಗೆಳೆಯ ರಾಜೀವ ತಾರಾನಾಥರ ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಲಿಯಮ್‌ ಎಂಪ್ಸನ್‌ನಂತಹ (ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಡಿ.ಎಸ್‌. ಶಂಕರರ ಗೈಡ್‌ ಆದವ) ನವ್ಯಾತಿನವ್ಯ ಲೇಖಕನೇ ಮುವ್ವತ್ತರ ದಶಕದ ಆತ್ಮ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಈ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟ್‌ ಬುಕ್‌ ಹಿಡಿದು ನಿಂತು ಬಡಜನರ ದೈನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಅರಿಯುವ ಬಗೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತಮ್ಮ ಇಂಗಿತ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಲ ಅದು.
ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ ನ ಒಂದು ಫೇಮಸ್‌ ಮಾತಿದೆ: ಐ ಞ ್ಚಞಛ್ಟಿ. ಇರುವುದನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ಯಾಮರಾ ಕಣ್ಣು ನನ್ನದು. ನನ್ನದೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಮರಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಗೂ ಆಯ್ದ ಕೋನವೊಂದು ಇರುವು ದಿಲ್ಲವೆ? ಆರ್ವೆಲ್‌ ಹಾಗೇ ಬರೆಯುತ್ತ ಹೋದ. ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌ ರಿಯಲಿಸ್ಟರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಬರೆಯಬಲ್ಲ ಅತಿ ಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯ ಹುಂಬ ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ನಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜ್ಞ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳು ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಾಗ ದಾದರು. ಆರ್ವೆಲ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರ ಕಪಟ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧನಾಗಿ ಬರೆದ.
ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಲೋಕದ ಜಂಜಡಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಜ್ವರದ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತೆ ಬರೆದು, ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಹೋಗದೆ, ತನ್ನ ಮುವ್ವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ.
ನನ್ನ ವಾರಿಗೆಯವರಲ್ಲಿ ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ನನ್ನು ಓದದವರು ಕಡಿಮೆ. ತನ್ನ ಮುವ್ವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಪೈನ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಇವನು ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲದೆ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಿನಿಮಾಗಳ ಮೇಲೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅಜ್ಞಾತ ವಾಸದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇವು. ಅವನು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಬರ್ಮಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಎಂಬ ಪರಮಾಚಾರ್ಯ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್‌ ಚಿಂತಕ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬೇಡವಾದವನೇ, ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವ. ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸದೆ ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಸದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವನೆಂದು ಹೇಳಿ ಮತೀಯ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಠುರಕ್ಕೆ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಒಳಗಾದ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಕ್ಕೆ ಲೆನಿನ್‌, ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಹೊಸದನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಸಾಧುವೆ?

Christopher Caudwell
ಇದು ರಿವಿಷಿನಿಸಂ ಅಥವಾ ಟ್ರಾಟ್ಸ್‌ಕಿಸಂ! ಬಲಪಂಥೀಯರ ಬಳಿ ಕಲ್ಲುಗಳ ಚೀಲವಿರುವಂತೆ ಎಡಪಂಥೀಯರ ಬಳಿ ಬೈಗುಳದ ಚೀಲವಿರುತ್ತದೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ; ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೂ.
ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ಬಾಲಬಡುಕನಾದ ಸಡನೋವ್‌ ಎಂಬುವವನ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌ ರಿಯಲಿಸಂ ಇವರ ಬೈಬಲ್‌. ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ರಂಥವರು ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಬೂರ್ಜ್‌ವಾ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳು. ಇಂತಹ ವಾದಕ್ಕೆ ಎದುರಾದವನು ಗ್ರೀಕ್‌ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗೆ ಸೈಕಲ್‌ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ, ಕಾರನ್ನು ಡ್ರೈವ್‌ ಮಾಡಲೂ ಬಾರದ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದ, ಮಾವೋನನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋದ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸರಳ ಋಷಿಯಂತೆ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ನಲ್ಲೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಆಗೀಗ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳಬೇಕು.
ಈ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಕೈಲಾಸಪತಿಗೆ ಈ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಗೈಡು. ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಐರಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು. ಕೈಲಾಸಂ ಅವರನ್ನು ನನಗೆ ಹತ್ತಿರದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ, ಎ.ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್‌ರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಚಿಂತಕನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದ ಈ ಕೈಲಾಸಂ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಆಗಿ ಥಟ್ಟನೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟನು. ನಾನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ `ಸಂಸ್ಕಾರ', ನನ್ನ ಕನ್ನಡದಮೇಲಿನ ಬರವಣಿಗೆಗಳು- ಇವೆಲ್ಲರ ಹಿಂದೆ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಂ ಜೊತೆಗಿನ ನನ್ನ ಸಂವಾದಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ನ ಜೊತೆಗಿನ ನನ್ನ ಮಾತು ಕತೆಗಳು.
ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಹೇಳದೇ ಹೋದರೆ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಈಗ ಬಹಳ ಇಷ್ಟಪಡುವ ಯೇಟ್ಸ್‌, ಎಲಿಯಟ್‌ ಮತ್ತು ಪೌಂಡರೂ ಇನ್ನೊಂದು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ವರು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಸೋಲಿನಿಯೂ, ಜರ್ಮನಿ ಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರನೂ ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ನೈತಿಕ ಅಧಃಪತನವನ್ನು ವೀರ್ಯವತ್ತಾಗಿ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲರೆಂಬ ಭ್ರಾಂತಿ ಇವರಿ ಗಿತ್ತು. ಕೆಲವರು ಬೇಗ ಹಿಟ್ಲರ್‌, ಮುಸ್ಸೋಲಿನಿಯ ರಿಂದ ಭ್ರಮನಿರಸನರಾದರೆ ಪೌಂಡ್‌ ಮಾತ್ರ ಇಟಲಿಗೇ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಆರ್ವೆಲ್‌ ಕೊನೆ ತನಕ ತಾನು ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ದೇಶದ ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೂ ಸೋವಿಯತ್‌ ದೇಶದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೂ ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ತೋರಿಸುತ್ತ ತಾನು ನಂಬಿದ್ದನ್ನು, ಕಂಡದ್ದನ್ನು ನಿರ್ವಂಚನೆಯಿಂದ ಬರೆದ. ನಿಜವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಲೇಖಕ ಹೀರೋ ಎಂದರೆ ಆರ್ವೆಲ್ಲನೇ.
ಆರ್ವೆಲ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಂಬುವವನಲ್ಲ; ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಕಂಡ ಹಾಗೆ ಬರೆಯುವ ನಿಷ್ಠುರವಾದಿ. ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ; ಕಾಣುವುದಕ್ಕೇ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರ್ದೇಶನ ಬೇಕು, ಎರಡೂ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು. ಆರ್ವೆಲ್‌ನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ನೆಚ್ಚಿ ಆಮೇಲೆ ಅನುಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಡ್ವೆಲ್‌ನನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಲೇ ನೆಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಷ್ಟ ಗೊತ್ತಿರುವವರು ಆಧುನಿಕ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳಾದ ರೇಮಂಡ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನಮ್ಮವರೇ ಆದ ರಾಜಶೇಖರರಂಥವರು.
ತಾನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದೇ ಒಂದು ಅಪರಾಧವಾಗಿ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಬರೆಯುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಅವನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಅವನ ಒಂದು ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ, ಅವನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಆಡೆನ್‌ರಂತಹವರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾ ದವು. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ, ಸಂಜೆ ಪಕ್ಷ ಹೇಳಿದ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ತನ್ನ ಕಾಲವನ್ನು ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿ ಕಳೆದ. ಅವನು ಇದ್ದಾನೊ ಇಲ್ಲವೋ, ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬರಹ ಗಾರರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪರಮಹಂಸರ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವಸಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಇಷರ್ವುಡ್‌ ಮಾತ್ರ ಖ್ಯಾತನಾದ. ಅವನೂ ಆಡೆನ್ನನೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬಿಗುಮಾನದ ನೈತಿಕತೆಯಿಂದ ಹೇಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನು ತೊರೆದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾದರು. ಎಲಿಯಟ್‌ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ನಂತೆ ಎಲಿಯಟ್‌ನೂ ಚರ್ಯೆಯಿಲ್ಲದ ಜನಸಮೂಹವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ತೊರೆದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದರು.

George Orwell
ಎಲ್ಲೋ ಮೂಲೆ ಸೇರಿ ತನ್ನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ, ಬದಲಾಗಬೇಕಾದ ಅರಿವಿಗೆ ತಕ್ಕ ಶೈಲಿಯೇನೆಂಬುದನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಮೌನಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದವನು ಇಷರ್ವುಡ್‌ ಮಾತ್ರ. ಸ್ನೇಹಿತನ ಅಜ್ಞಾತವಾಸವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ,ತನ್ನ ಕಾಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ತನ್ನ ಯೌವನದ ದಿನಗಳ ಗೆಳೆಯ ಬರೆದೇ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆಂದು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಸತತವಾಗಿ ಇಷರ್ವುಡ್‌ ನಂಬಿದ್ದ.
ಈ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಚಿತನಾದ? ಅದೊಂದು ಕಥೆಯೇ.
(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ಯಾಕೆ, ಯಾರಿಗೆ, ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು?

ಎರಡು ಬಗೆಯ ಅಮಾನುಷತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯುವಂತೆ ತಮ್ಮ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತ ಹೋಗಿರುವ, ನಮಗೂ ಹಾಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತ ಇರುವ ಐರೋಪ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಾವು ಅನುಮಾನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೋಡಿ: ನಾವೂ ಚೀನೀಯರೂ ಜಪಾನೀಯರೂ ಅವರ ಹಾಗೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

-1-
ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಈಗ ಒಂದುನೂರಾ ಮೂರು ವರ್ಷ. ಮುವ್ವತ್ತರ ದಶಕದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ ಒಲಿದ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಂತೆ ಸಾಯದೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಪಡುತ್ತಲೇ ಹಳಿಯುವ ಅವನ ನಿಂದಕರನ್ನೂ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಷ್ಟರು ಕ್ರಾಂತಿಪಥ ಬಿಟ್ಟರೂ ತಾನು ಬಿಡೆನೆಂದು ಲೆನಿನ್‌ಗೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಉಳಿದ 1903ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಲೇಖಕನನ್ನು ಹೊಗಳುವವರನ್ನೂ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಓದಿ, ಅರವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪರಿಚಿತನಾಗಿ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆದ, ನನ್ನ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ವಸ್ತುವೂ ಆದ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಬರೆಯಲು ಕೂತಿದ್ದೇನೆ.
ಬಹು ಖ್ಯಾತರಾದ ಆಡೆನ್‌, ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫೆನ್‌ ಸ್ಪೆಂಡರ್‌ಗೆ ಈತ ಗುರು ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯ. ಅವರು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದರು;ಆದರೆ ಈತ ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿ ಉಳಿದ. ಫ್ಯಾಸಿಸಂ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈತನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ ಈ ಲೇಖಕರು ಒಲಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ ಪರಮಹಂಸರ ಭಕ್ತನಾದ; ಆಡೆನ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದವನಾದ; ಸ್ಪೆಂಡರ್‌ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ `ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್‌’ನ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಐರೋಪ್ಯ ಲೇಖಕರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಎಲ್ಲರೂ ಮೆಚ್ಚುವ ಸಂಗ್ರಾಮ ಹೂಡಿದ.
ಸ್ಟಾಲಿನ್‌-ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಸಂಧಾನದ ನಂತರ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಯಾಗಿ, ಪಕ್ಷದಿಂದ ದೂರ ವಾಗತೊಡಗಿದ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌, ಸೋವಿಯತ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಹಂಗೆರಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಂತಃಕರಣದ ಪಿಸುಮಾತಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡುವ ಲೇಖಕನಾಗಿ ಹಲವರಂತೆ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಪಕ್ಷವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟ; ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಬ್ರೆಕ್ಟ್‌ ನಂತೆ ಅದನ್ನು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಲಾರದೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರವಾಗಲಾ ರದೆ, ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಸುಮ್ಮ ನಿದ್ದುಬಿಟ್ಟ. ನಾನು ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ; ತನ್ನ ತ್ರಿವಳಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶೈಲಿಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದ.
ಸ್ಪೆಂಡರ್‌ನ ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆಯುವುದು ಸಿಐಐ ಗುಪ್ತದಳದ ಹಣದಿಂದ ಎಂದು ಒಂದು ದೂರಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪೆಂಡರ್‌ ಕೊನೆಗೆ ಅದು ನಿಜವೆಂದು ತಿಳಿದು ಸಂಪಾದಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟ. ನನಗೆ ಪ್ರಿಯರಾದ ಎ.ಬಿ. ಶಾ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಗೂ, ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಫ್ರೀಡಂ ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಸಿಐಐ ಹಣ ಬರುತ್ತಾ ಇತ್ತು ಎಂಬ ದೂರಿತ್ತು. 1957ನೆಯ ಇಸವಿ ಇರಬೇಕು. ನಾನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಎಂಎ ಓದುತ್ತ ಇದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡ ನನ್ನ `ಪ್ರಕೃತಿ’ ಎಂಬ ಕಥೆಗೆ ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ನಿಂದ 500 ರೂಪಾಯಿ ಗೌರವ ಧನ ಪಡೆದು ಬಹಳ ಸುಖಿಸಿದ್ದೆ; ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಇದು ಸಿಐಐ ಹಣವೇ ಇರಬಹುದು. ನನಗದು ಆಗ ಹೊಳೆದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಆಗ ಭಾವನೆಯಲ್ಲೂ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲೂ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮದೂರದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕೆಂಬ ಲೋಹಿಯಾ ತತ್ವ ನಂಬಿದವನು. ಇದೊಂದು ಐರನಿ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೋ ಸೋವಿಯತ್‌ ಯೂನಿಯನ್ನಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು ಕೆಲವರು ತಿಳಿದೋ, ತಿಳಿಯದೆಯೋ, ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ತಿಳಿಯದವರಂತೆಯೋ ದೇಶಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತ ಇದ್ದವರೇ. ಈಗ ಹಲವರು ಜನಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು ಅಥವಾ ಅರಬ್‌ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು, ಹಿಂದೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕಿಕ್‌-ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪಡೆದು, ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದು, ರಾಜಾರೋಷವಾಗಿ, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದು. ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್‌ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ವಿನಾಯಿತಿಯೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
ದುರ್ದಾನ ಹಿಡಿಯಲು ಈಗ ಯಾರೂ ಅಂಜುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು, ಬಡವರು, ವಿಧವೆಯರು ಎಂದು ಸೆಲ್‌ಫೋನ್‌ ಹಿಡಿದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತ ಇವರು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿದರೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾದಂತೆ ಅಲ್ಲವೆ? ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಬಂಡಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದವನಾದರೆ ಸಾಲದೆ?
ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವೆ. ಕಾಫ್ಕಾನನ್ನು ಓದುವ ಮುಂಚೆ ಕಾಫ್ಕಾ ತರಹದ ಸ್ವಪ್ನಶೀಲ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಇವನು ಬರೆದಿದ್ದ. ಮುವ್ವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ. ಅದರ ಹೆಸರು `ರೈಲ್ವೇ ಆ್ಯಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌’. ಆದರೆ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌ ರಿಯಲಿಸಂಗೆ ಒಲಿಯುತ್ತ ಹೋದ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನೇ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಲಂಪಟತನವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಕಾಪ್ಕ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಕಾಪ್ಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲೂ ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಅವನ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನಾಗಿದ್ದ ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ನ ಜೊತೆ ಇವನು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದು. ಈ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ ರೋಚಕವಾದೊಂದು ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ (ಔಜಿಟ್ಞ ್ಞ ಖಟಡಿ). ಅಪ್ವರ್ಡ್‌ ಇದರಲ್ಲಿ ಛಾಮರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ. ಇವನೂ ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ನೂ ಕೂಡಿ ಮಾರ್ಟ್‌ ಮಿಯರ್‌ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ದ್ವೇಷಿಸುವ ವಿಐಪಿಗಳಾದ ಸಭ್ಯಸೋಗಿನ ಯಶಸ್ವಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಈ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕದ ವಿಲನ್‌ ಪಾತ್ರಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕಪಟದ ತಮ್ಮ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ತೋರುಗಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಈ ಇಬ್ಬರೇ ಒಂದು ಗುಪ್ತ ಲೋಕದ ಹೀರೋಗಳಾಗಿ ಅಣಕಿಸುತ್ತ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಾವ ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಂದರೆ ಇಷರ್‌ವುಡ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದೇ ಅಸಂಬದ್ಧ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಫೇಲಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸುಳ್ಳಿನ ಪೋಷೋಕ್ರಸಿಯ ಮೇಲೆ ಅವನ ರಿವೆಂಜ್‌ ಇದು.
ಹಿಟ್ಲರ್‌ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗುತ್ತ ಹೋದ ಕಾಲವಿದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾನು ಮುಂದೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಓದಬೇಕು. ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ಕುರಿಮಂದೆಯಂತೆ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ, ಹಗಲಿಡೀ ದುಡಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮುದುಕರೆನ್ನದೆ ದುಡಿಯುವಷ್ಟು ದುಡಿಸಿ, ಗ್ಯಾಸ್‌ ಛೇಂಬರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ನೂಕಿ, ವಿಷ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಸಾಯಿಸಿ, ಬೇಯಿಸಿ, ಅವರ ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಅಂಗಿ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನೂ ಅವರ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳಿಂದ ಆ್ಯಶ್‌ ಟ್ರೇಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಆರ್ಯರು ಬಳಸಿದ ಕಾಲವದು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ, ಬಡಜನರ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸರ್ವಾಕಾರ ಒಪ್ಪದವರನ್ನು ಸೈಬೀರಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿ, ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಶನ್‌ ಕ್ಯಾಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಸಿದ ಕಾಲವದು; ಅಪ್ಪಟ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಜೊತೆಯವರ ಮೇಲೆ ಸುಳ್ಳು ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿ, ಅವರೂ ಆ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಿದುಳು ಮಾರ್ಜನಗೊಳಿಸಿ ಕೊಂದ ಕಾಲವದು. ಹಿಟ್ಲರ್‌ನಂಥ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯಲು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನಂಥ ಅಪ್ಪಟ ಲೆನಿನ್‌ವಾದಿ ಉಪಾಯಗಾರ ನಾದ ದೃಢಚಿತ್ತನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸಜ್ಜನರಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು- ಜಾರ್ಜ್‌ ಥಾಮ್ಸನ್‌ರಂಥವರು- ತಿಳಿದಿದ್ದ ಕಾಲವದು (ಜಾರ್ಜ್‌ ಥಾಮ್‌ಸನ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಗಳಿವೆ). ತನ್ನ ನೂರಾ ಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಪ್ವರ್ಡ್‌, `ಹಿಟ್ಲರ್‌ನಿಗಿಂತ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ ವಾಸಿ- ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಕೂಡದು’ ಎನ್ನುತ್ತಾನಂತೆ.
ಎರಡು ಬಗೆಯ ಅಮಾನುಷತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯುವಂತೆ ತಮ್ಮ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತ ಹೋಗಿರುವ, ನಮಗೂ ಹಾಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತ ಇರುವ ಐರೋಪ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಾವು ಅನುಮಾನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೋಡಿ: ನಾವೂ ಚೀನೀಯರೂ ಜಪಾನೀಯರೂ ಅವರ ಹಾಗೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ರಾವಿನಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ನೆವದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಗತಿಯ ಹುಂಬ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ, ಮತೀಯತೆಯ ಹುರುಪಿನಲ್ಲಿ. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರಲಾರದು.
(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು)

ಬೆಂಗಳೂರು ಬೆಂಗಳೂರೇ ಆದರೆ ಬೆಚ್ಚುವುದೇಕೆ?

ಏನಕೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರುಷನಾಗಿಬಿಡು ಎಂಬ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮಾತಿದೆ. ನಾನೀಗ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಏನನ್ನೂ ಹರಿಯದೆ. ಏನನ್ನೂ ಕೆಡವದೆ. ಏನನ್ನೂ ಬರೆಯದೆ. ಲಂಡನ್ನಿನಿಂದ ಬಿಬಿಸಿಯವರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕರೆದು ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಂಡರು. `ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ’ ಕರೆದು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಕಾಲ ಮಾತಾಡಿಸಿದರು. `ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಂಸ್‌’ ನವರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರಿಂದ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದರು. ಇನ್ನು ಉಳಿದ ನಮ್ಮವರೇ ಬಿಡಿ: ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ, ಟೈಮ್ಸ್‌ ನಾನಿದ್ದಲ್ಲೇ ಬಂದು, ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೂ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಮಾತಾಡಿಸಿದರು. ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನೀಗ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಿಮಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡೀತೆಂದು ಉಳಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ಕಾರಣ ಇಷ್ಟೆ: `ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ, ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌ ಎನ್ನದಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದು ನೀವಂತೆ ಹೌದೆ?’ ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಶುರುವಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನೇ ಊಹಿಸಿ ಮುಂದಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. `ನಿಜವೇ, ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಕರೆದಾಕ್ಷಣ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಡೆವಲೆಪ್‌ ಮೆಂಟ್‌ ಆದಂತೇನೂ ಅಲ್ಲ’ ಇತ್ಯಾದಿ. ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವಾಗ ಏಕಿದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಬದಲು ಮಾಡಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಒದಗುವ ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು? `ನಿಜವೇ, ಆದರೆ ನೋಡಿ ಮಿಸ್ಟರ್‌, ನಮ್ಮ ಹವಾದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಯಿತು; ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆದದ್ದರಿಂದ ಹವಾ ಕೆಟ್ಟಿತು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾರುಗಳಾಗಿ ಈಗ ಹೊಗೆಯೋ ಹೊಗೆ. ಮೂಗು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಜನ.’

ಬೆಂಗಳೂರಿನವರೇ ಆದ ಒಬ್ಬರು ತಪ್ಪು ತಪ್ಪು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬೈದು ಎರಡು ಕಾಗದ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. `ಯಾಕ್ರೀ ನಾನು ಕನ್ನಡ ಕಲೀಬೇಕು? ನಿಮ್ಮ ಐವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಮಾಡಿರೋ ಬದಲಾವಣೆಯೇನ್ರಿ ಇದು? ಅವರು ಏನೇ ಕರೆದರೂ ನಾವು ಕೆಲವರು ಯಾಕೆ ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌ ಅಂತ ಕರೀಬಾರದು?’ ಗೆಳೆಯ ಆಶೀಶ್‌ ನಂದಿಯವರೂ, ಗೆಳೆಯರೂ ಹಿರಿಯರೂ ಆದ ಶಾರದಾ ಪ್ರಸಾದರೂ ಈ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಕುಪಿತರಾಗದೆ ಅದೇ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ: `ಇರುವುದು ಒಂದೇ ಸಿಟಿಯಲ್ಲ; ಇನ್ನೊಂದು ಸಿಟಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಂಗಳೂರೂ ಇರಲಿ, ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌ ಕೂಡ ಇರಲಿ’. ನನ್ನ ಉದಾರವಾದೀ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಈ ವಾದ ಹಿಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಕೋಚದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತೇನೆ:

`ನೋಡಿ, ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ಇದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತೇ ಇಲ್ಲ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ ಅಪಹರಣ ವಾದಾಗ, ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಕಲ್ಲು ತೂರಿದಾಗ, ಬಸ್ಸು ಸುಟ್ಟಾಗ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೂಡ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೊಂದು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ. ಹಿಂದೆ ಬಂದವರೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮಾತಾಡಲಾದರೂ ಕಲಿಯುತ್ತ ಇದ್ದರು. ಮಾಸ್ತಿ, ಪುತಿನರಂತಹ ತಮಿಳು ಮಾತಾಡುವವರು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕರಾದರು. ಈಗಿನವರ ಹೆಂಡಂದಿರು ಕೂಡ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ತರಕಾರಿಯವನ ಹತ್ತಿರ ಅವರು ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಫುಡ್‌ ಮಾಲ್‌ಗಳು, ಫುಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ, ಹರಟೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಲ ಕಳೆಯಬಲ್ಲ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಡಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಲಿವೆ. ತಾವಿರುವ ಜಾಗ ತಮ್ಮದೇ ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾರಿಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಕೋಟ್ಯಾಪತಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಹಿಡಿದವರಾದರೆ ದೆಸೆ ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಬಡಪಾಯಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಹೆಂಗಸರು ಬ್ರಿಂಜಾಲ್‌, ಲೇಡೀಸ್‌ ಫಿಂಗರ್‌, ಬನಾನಾ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇನ್ನು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗಂತೂ ಇಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಸರ್ಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಹೋಗುವ ಸ್ಕೂಲೇ ಬೇರೆ, ಕನ್ನಡದ ಮಕ್ಕಳು ಹೋಗುವ ಸ್ಕೂಲೇ ಬೇರೆ. ಪ್ಲೀಸ್‌, ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು. ಕನ್ನಡದ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದರೆ ಬಡವರ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕನ್ನಡದವರ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಕೂಡದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇವರ ಮಕ್ಕಳೂ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಫೀಸ್‌ ಕೊಟ್ಟು ಒಂದು-ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಕನ್ನಡದ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗದಂತೆ, ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಮಕ್ಕಳ ಹೇನು ಸೇರದಂತೆ ಇವರು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ್‌.

ಈ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದವನ್ನಾದರೂ ಮಾತಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರಲಿ ಎಂದು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಅನ್ನುವಂತೆ ನಾನು ಧರಂಸಿಂಗ್‌ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕೇಳಿಕೊಂಡೆ- ಅಷ್ಟೆ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸರಿ. ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೂ ಹೊರಗಿನ ಹಲವರಿಗೆ `ಳ’ಕಾರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ನನಗೆ ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ `ಎ’ಗೂ ನಮ್ಮ ಉಚ್ಚಾರದ `ಯೆ’ಗೂ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾತಾಡಲು ಹೆಣಗಿದ್ದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಾತಾಡುವವರೂ ಕೊಂಚ ಕಷ್ಟಪಡಲಿ ಬಿಡಿ ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕೊಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಜೋಕೆ! ನಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಾಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರನ್ನು ಕೆಣಕಬಾರದು ಎಂದಾಗ ನನ್ನ ಮೂರ್ಖ ಉತ್ತರವನ್ನು ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ: `ಛೆ! ಛೆ! ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವರು ಜಾಣರು ಬಿಡಿ. ಲಾಭ ವಾಗುವುದಾದರೆ ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನೂ ಕಲಿತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಐವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್‌, (ಐದು ಕೋಟಿ-ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ) ಜನ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಓದಿ ಬರೆಯಬಲ್ಲವರಾದರೆ ಕನ್ನಡದ ಬೋರ್ಡನ್ನು ಅವರು ಹಾಕುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬಳಸಲೂ ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾರೆ’- ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಾತಾಡಿದಂತೆ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ ಬಿಡಿ ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ಕೂಡ ಇರುವುದು ಒಂದೇ ಕನ್ನಡವೆ? ಹಲವು ಕನ್ನಡಗಳು ಇಲ್ಲವೆ?
ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗದ ಚಕ್ರಾಪತಿಗಳಾ ಗಿದ್ದವರು ಅಲ್ಲವೆ? ತಮ್ಮದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮಾತಾಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸೋತರು ನೋಡಿ. ತಮ್ಮದೇ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲೇ ಅವರು ಸೋತರಲ್ಲವೆ? ಜಾರ್ಜ್‌ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಶಾ ಯಾಕೆ ಪಿಗಮಾಲಿಯನ್‌ ಬರೆಯಬೇಕಾಯಿತು, ಯೋಚಿಸಿ.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜೊತೆ ನನ್ನದೇ ಹೆಣಗಾಟದ ಹಲವು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಓದಲು ಹೋದೆ. ಆಗ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಪಂಡಿತ ಫಣಿಕ್ಕರ್‌ರವರ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಲು ಅವರ ಬಳಿ ನಾನು ಹೋದಾಗ `ಏನು ರೀಸರ್ಚ್‌ ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. `ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ’ ಎಂದೆ. `ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಎಷ್ಟು ವಿಷಯವಿದೆ ಕಲಿಯಲು? ಕಾಳಿದಾಸ, ಭಾಸ, ಭವಭೂತಿ, ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಎಷ್ಟು ಸಾಹಿತಿಗಳು- ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅಲ್ಲೇನು ನೀನು ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಮಾಡಿ ಹೊಸದು ಹೇಳುವುದಿದೆ?’ ಎಂದರು. `ಏನೋ ಇದೆ’ ಎಂದು ತಿಳಿ ಯುವ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಗರ್ವದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದಿಂದಲೇ ನಾನು ವಾದಿಸಿದೆ. ಫಣಿಕ್ಕರ್‌ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ನಿನಗೆ ಎಂದು ರಜಾ ಕೊಟ್ಟರು.
ಬರ್ಮಿಂಗಂಗೆ ಸಂಸಾರ ಸಮೇತ ಹೋದೆ. ಹೊಸ ಸೂಟು, ಆಗಿನ ಘನತೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಉಲ್ಲನ್ನಿನ ಪಿನ್‌ ಸ್ಟ್ರೈಪ್‌ ಸೂಟು, ಖುದ್ದಾಗಿ ಅಳತೆ ಕೊಟ್ಟು ಹೊಲಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಟ್ಟೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹಾಗರ್ಟ್‌- ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಬಂದ ಮಹಾ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ- ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಕುವ ಟೋಪಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಮಾಸಿದ ಸೂಟು ತೊಟ್ಟು, ಟೈ ಇಲ್ಲದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಕ್ಲಾಸು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಪ್ಪು ಗೌನನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಪಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಕೂತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೊತೆ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನ ಖಿಛಿ ಟ್ಛ ಔಜಿಠಿಛ್ಟಿ್ಚ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕ ಆಗ ಎಲ್ಲ ೀಮಂತರ- ರೇಮಂಡ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ನಂಥವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತ್ತು.
ಇವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದು ನನ್ನ ಆಸೆಯಾದರೂ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಾಂಪೊಸಿಶನ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಳಿಸಿದರು. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಎಂಎ ಮಾಡಿ ಹೋಗಿದ್ದ ನಾನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪರಭಾಷೆಯಲ್ಲವೆ? ನಾನು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ್ದು ಇರಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡೆ. ಪಾಸಾದೆ. ಆಮೇಲೆ ಏನು ರೀಸರ್ಚ್‌ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ನನ್ನ ಟ್ಯೂಟರ್‌ನನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ಹಲವರು ಬರೆದಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ನನಗೆ ಹೇಳುವುದು ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುವ್ವತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರನ ಯಮಪಾಶದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಯೂರೋಪೇ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಆರ್ವಲ್‌, ಆಡೆನ್‌, ಇಶರ್ವುಡ್‌, ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಪ್‌ವರ್ಡ್‌ ಎಂಬಾತನ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ರೀಸರ್ಚ್‌ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೇ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ನೆಂದೂ, ಹೊಸ ಚುರುಕಿನ ವಿಮರ್ಶಕನೆಂದೂ ಖ್ಯಾತನಾ ಗಿದ್ದ ಮಾಲ್ಕಂ ಬ್ರಾಡ್‌ ಬರಿ ಎಂಬಾತನ, ನನ್ನಷ್ಟೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧ್ಯಾಪಕನ ಬೆಂಬಲವೂ ನನಗೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಟ್ಯೂಟರ್‌ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈತ ವಯಸ್ಸಾದವ; ಹಳೆಯ ಕಾಲದವ. ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ. ಅವನು ಆಗತಾನೇ ಭಾರತ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಬಂದಿದ್ದ. ನನಗೆ ಅವನ ಹಿರಿತನದ ಉಪದೇಶ ಹೀಗಿತ್ತು: `ರೀಸರ್ಚ್‌ ಬೇಡ. ಫೋನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಫೋನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ ನಿನಗೆ ಕರಗತವಾದರೆ ನಿನ್ನಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಯುವಕ ಯುಎನ್‌ಓನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ರಾಜನ್‌ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದಾನೆ ನೋಡು. ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತೆ? ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖ ನೋಡದೆ ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವ ನೊಬ್ಬ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಮನ್‌ ಎಂದು ತಿಳಿಯು ವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೊಫೆ ಸರ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರ ಹೆಸರು ಇಯಂಗಾರ್‌ ಅಂತೆ. ಅವನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ತಿಳಿಯುವುದೇ ನನಗೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇರಲಿ, ಯಾರ ಮೇಲೆ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದೀಯ?’
ನನ್ನ ಕಸಿವಿಸಿ ಅದುಮಿಟ್ಟು ಹೇಳಿದೆ: `ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಪ್‌ವರ್ಡ್‌.’ ಮತ್ತೆ ಟ್ಯೂಟರ್‌ ಕೇಳಿದ: `ಯಾರು?’ ಮತ್ತೆ ನಾನು ಉಗುಳು ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಶುದ್ಧ ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ: `ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಪ್‌ವರ್ಡ್‌.’ ತನ್ನ ಬಿಳಿಕೂದಲಿನ ಗೋಟಿ ಯನ್ನು ಸವರುತ್ತ ಕರುಣೆ ತುಂಬಿದ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಟರ್‌ ಹೇಳಿದ: `ನಾನು ಯಾಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಬದಲು ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೋನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡೆಂದು ನಿನ್ನಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ ಗೊತ್ತೆ? ನಿನಗೆ `ಎ’ ಗೂ `ಯೆ’ಗೂ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತ ಇಲ್ಲ. ಹೇಳು `ಎಡ್‌ ವರ್ಡ್‌, ಎಡ್‌ ಎಡ್‌… ಯೆಡ್‌ ಯೆಡ್‌ ಅಲ್ಲ.’
ನನಗೆ ತಡೆಯದಾಯಿತು: `ಸರ್‌, ನಿಮಗೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಎನ್ನಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಇಯೆಂಗಾರ್‌ ಎನ್ನುತ್ತೀರಿ. ನಾನು ಯಾಕೆ ಯೆಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅನ್ನಬಾರದು? ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೆ ನಾನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗ ಮಾತಾಡಿದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸೋಗಿನ ಮಂಗ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.’

ನಾನು ಬೈ ಹೇಳಿ ಸೀದಾ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹಾಗರ್ಟ್‌ ಹತ್ತಿರ ಹೋದೆ. ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್‌ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. ಆದದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ `ನಾನು ಫೋನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್‌ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದೆ. ಹಾಗರ್ಟ್‌ ನಗುತ್ತ ಹೇಳಿದ: ನಿನ್ನ ಟ್ಯೂಟರ್‌ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ. ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೊಂದು ಎಂಎ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಿನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ ಬಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪೇಪರ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪಾಸು ಮಾಡು. ಆಮೇಲಿಂದ ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಮಾಡು. ನಾನು ಕೂಡ ಮರೆತಾಗ ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾತಾಡೋದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌. ನಿನ್ನ ಟ್ಯೂಟರ್‌ ನನಗೂ ಹೀಗೇ ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತು’ ಎಂದು ನಕ್ಕರು. ಎಂಎಗೆ ಈ ಟ್ಯೂಟರನೇ ಪರೀಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ. ನಾನು ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಓದಿ ತುಂಬ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ದುಗುಡ ದುಮ್ಮಾನದ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾನೇ ನಾಚುವಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತಾಡಿ, ರೀಸರ್ಚ್‌ಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ.
ಅಪ್‌ವರ್ಡ್‌ಗೂ ನನಗೂ ರೀಸರ್ಚಿನಾಚೆಯೂ ಬಳೆದ ಸಂಬಂಧ ಬಹು ಸ್ವಾರಸ್ಯದ, ನನ್ನನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ವೃತ್ತಾಂತ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕಾದ್ದು- ನನ್ನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಗೆಳೆಯರಿಗಾಗಿ.

***

ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ: ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಧರಂಸಿಂಗ್‌ರಿಗೆ ನಾನು ನಿವೇದಿ ಸಿದ್ದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲರೂ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಬೇಕು; ಈ ವರ್ಷವೇ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಕೋಚ ತೊರೆದು ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನೂ ಬಳಸುವ ಒಂದು ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು; ಈ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಓದಲು-ಬರೆಯಲು ಕಲಿತು ಬರುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಪ್ರವೇಶವಿರಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯ ಬೇಕು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗು ವಂತೆ ಮಾಡಿ ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಪಳಗಿಸಿ ಕೊಂಡು ಅದರ ಭ್ರಮೆ ಕಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು…
ಧರಂಸಿಂಗ್‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾರೆಂಬ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳೋಣವೆ? ಜಾಗತೀಕರಣದ ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು ಒಂದು ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಲೇ ಎಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ- ಅಲ್ಲವೆ? ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೂ, ಸುನಾಮಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು ಬೆಂಗಳೂರೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟರೆ ಇಳಿಯಬಹುದೆನ್ನುವ ಭಯ ನಮ್ಮ ಐಟಿಗಳಿಗೆ ಇರಬಹುದೆ?
ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕನ್ನಡೀ ಕರಣದ, ಅಂದರೆ ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿದ್ದೇ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ರಾಗುವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಇಟ್ಟ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಲಿ, ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದು ಮರೆತ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಳಿಯದಿರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ,
ವರ್ಡ್‌ಸ್ವರ್ತ್‌ ಕವಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಡಾಫಡಿಲ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೂವು ಗಾಳಿಗೆ ಓಲಾಡುವುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಲೆಂದೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ನನಗೊಂದು ಆಸೆಯಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಹೊರಗಿನವರೂ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆಗೂ, ಉಡುಪಿಯ ವಾದಿರಾಜ ಗುಳ್ಳಕ್ಕೂ, ನಂಜನ ಗೂಡಿನ ರಸಬಾಳೆಗೂ, ಅಲ್ಲಮ ಬಸವರ ವಚನಗಳಿಗೂ ಆಸೆ ಪಡುವವರಾಗಬೇಕು. ಜಾಯ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಹೀರೋ ಡೆಡಲಾಸ್‌ನ ಅಲೆದಾಟವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದವರು ಕುವೆಂಪುವಿನ ನಾಯಿಗುತ್ತಿ ಅಲೆದು ಕಾಣುವ ದಟ್ಟ ದಲಿತ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೂ ಕಾಣುವಂತವರಾಗಬೇಕು.